Tatar tele häm ädäbiyatınnan II Bötendön-ya «Barudi» kontrol- eşe ← kire kaytirga

2017-nçe el Tatarstan möselmannarınıñ Ruxi idaräse tarafınnan «Galimcan Barudi elı» itep ig-lan itelde. Bıel böek tatar galime, din häm cämägat- eşleklese, ukıtuçı, möftie tuuga 160 el bula. Şuşı nisbättän KFUnıñ Lew Tolstoy isemendäge Filologiya häm mädäniyatara kommunikatsiya institutı häm Mäg-lümati texnologiyalär häm mäg-lümati sistemalar yugarı mäktäbe xalıkara  «Barudi»  proektın kabattan açıp cibärä. Çara tatar mädäniyaten populyarlaştıru, tanılgan din häm cämägat- eşlekleseneñ mirasın öyränü maksatınnan uzdırıla.

Tatarlar bügenge köndä Räsäyneñ törle ölkälärendä yaşi: Idel häm Ural bue, Seber, Kazaxstan, Urta Aziya, Erak Könçıgış, h.b. Bu 6 mln keşe digän süz, dön-ya buylap sanasañ tatarlar sanı 8 mlnga citä. Tatar tele dä törki tellär arasında iñ tanılgan tellärdän isäplänä. Bıltır tatar tele häm ädäbiyatınnan I Bötendön-ya onlayn «I tugan tel, i matur tel»  kontrol- eşendä 10 meñnän artık keşe katnaştı. Testnıñ geografiyase dä kiñ: kazan, Tübän Kama, Yar Çallı, Alabuga, Yaşel Üzän, Älmät, h.b. Proektka Mäskäü, Sankt-Peterburg, Ufa şähärläre dä kuşıldı. Dön-yaküläm arenada da proekt yaklau taptı: Tokio, Tsukuba (Yaponiya), Xel-sinki (Finlyandiya), San-Frantsisko (AKŞ), Toronto (Kanada), Sakar-ya (Törkiya) yaşäüçe tatar diasporaları da çittä kalmadı. Tatar telennän bulgan belemnären respublikabıznıñ kayber mäktäplärendäge sıynıflar tulı sostawta tikşerde. Katnaşuçılar arasında tanılgan şäxeslär dä bar ide: Tatarstan Respublikasınıñ  yustitsiya ministrı Larisa Gluxowa, «Tattelekom» cämgıyate general- direktorı Lotfulla Şäfigullin.

«Tarix mädäniyat üseşenä öleş kertkän yaktı şäxeslär belän xarakterlana. Ägär dä bez şuşı şäxeslärne belmäsäk yaxşı btslmas. Şuña da alarnıñ istälege härçak aktual- buluı möhim. Proektnıñ töp missiyaläreneñ berse dä şul: bez anıñ aşa ütkän könnärgä kire kaytabız, alarnıñ ezläre buylap  tarixnı öyränäbez, bügenge belän çagıştırabız. Mondıy formattagı proektlar zamanga telneñ populyarlıgın kire kaytarırga bulışa. Xalık öçen bu bik möhim. Min üzem dä tatar telle moxittä kabattan yaşi başlıym tösle», - dip belderde Mäg-lümati texnologiyalär häm mäg-lümati sistemalar yugarı mäktäbe direktorı Ayrat Xas-yanow.

«Proekt böek tatar din äheleneñ tormışı belän yakınnan tanışu mömkinlegen birä. Şäxes tärbiyaläü häm formalaştıru sistemasında älege proekt tatar telen populyarlaştıruga kiterä, milli mädäniyatebezne alga cibärä, möxtäräm şäxeslären tanıta. Xalıknıñ törle katlamnarı da biredä katnaşır dip ömetlänäbez», - dip citkerde KFUnıñ Gabdulla Tukay isemendäge Tataristika häm törki tellär yugarı mäktäbe direktorı Älfiya Yusıpowa.

«Barudi» proektınıñ nigezendä Galimcan Barudi tormışınnan tarixi faktlar yata. Çara bernindi dä kommertsiya tabışın küz uñında totmıy, biremnäre dä bäya birüdän tormıy.

Kontrol- eş üz eçenä berniçä etapnı ala:

1. Tatar telen belügä yunälderelgän Galimcan Barudi turında tekst. Biredä süzlärneñ kuşımçaları töşep kalgan.

2. Galimcan Barudi tormışı faktlarınnan test.

3. «Galimcan Barudinıñ tormış kartası» dip isemlängän uku-ukıtu bonus-turı.

1-nçe häm 2-nçe etaplarga cawap birü öçen 1 sägat- wakıt birelä. 3-nçe etapka bäya birelmi. Kontrol- eşkä start  26-nçı may könne, 00:00 birelä. Terkälü uzgan kullanuçılar eşne äle tagın ber täülek däwamında çişä alaçak. Kontrol- eşneñ uzu wakıtı barlık sägat- poyasların da küz uñında totıp bilgelände. http://tattest.ru/ räsmi saytında adan terkälü uzıp bula. Kontrol- eş näticäläre buença elektron tanıklıklar da tapşırılaçak.

Tatar kirillitsasınnan tış tatar latinitsası da bar. Anı Törkiya, Finlyandiya, Çexiya, Pol-şa, AKŞ, Awstraliya  tatarları bügenge köndä dä kullana. Saytnıñ mobil- wersiyase, rus häm ingliz telläre bar.  «Barudi» proektında tatar telen häm tarixın tiränten belmägän, här teläk beldergän keşe dä katnaşa ala.

Onlayn testnı oeştıruçılar belän bergä dä çişärgä bula. Monıñ öçen 26nçı may könne, 12:00, Kazan federal- uniwersitetına (Kreml- ur., 35, 1-nçe kat, 108 aud.) kilü kiräk. Kilgännär älege uku yortına ukırga kerü neçkälekläre xakında mäg-lümat ala alaçak, «Barudi» urtak proektınıñ barlıkka kilüe belän tanışaçak.